بازی شطرنج ترکیه در خاورمیانه

توافق عادی سازی روابط که بین اسرائیل و ترکیه به امضا رسید، می‌تواند شرایطی را ایجاد کند که تحت عنوان اصطلاح "عادی سازی جدید" قرار بگیرد.

اردوغان

به گزارش ایسنا، شبکه خبری بی بی سی در تحلیلی به بررسی ابعاد مختلف توافق اخیر عادی سازی روابط آنکارا و تل آویو پرداخته است: «مساله روشن این است که شرایط هرگز شبیه روابط نزدیک و استراتژیک اسرائیل و ترکیه در دهه 1990 و آن قراردادهای بزرگ تسلیحاتی نخواهد شد.

این تحولات اخیر را می‌توان بهبود در روابط دو طرف توصیف کرد که به بازگشت سفرا به پایتخت دو دولت منجر خواهد شد و اتفاقا با تلاش آنکارا برای آشتی با مسکو هم‌زمان بوده است.

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه از روسیه به دلیل ساقط شدن جنگنده سوخو 24 این کشور در مرز بین ترکیه و سوریه به دست نیروهای ترک در نوامبر سال گذشته عذرخواهی کرد.

سوال اکنون اینجاست که چه اتفاقی در حال وقوع است؟ چرا روابط دیپلماتیک ترکیه درحال تغییر است؟ اسرائیل و ترکیه از توافق اخیر خود چه چیزی عایدشان می‌شود؟ تمامی این تحولات چه تاثیری در کل منطقه خواهند داشت؟

اسرائیل و ترکیه، هر دو به عنوان دولت‌هایی "دموکراتیک" و غیر عرب، حامی غرب و نزدیک به آمریکا، متحدان نظامی طبیعی تلقی می‌شوند. پیش از این سطح چشمگیری از همکاری‌ها بین تل‌آویو و آنکارا در جریان بود و ترکیه سیستم‌های تسلیحاتی گسترده‌ای را از اسرائیل خریداری می‌کرد و خلبان‌های نیروی هوایی دو دولت یکدیگر را آموزش می‌دادند.

اما این کشتی مرمره در مه 2010 بود که همه چیز را تغییر داد؛ زمانی که کماندوهای دریایی اسرائیلی یک کشتی امدادرسان ترکیه‌ای را که با هدف نقض انسداد نوار  غزه از سوی اسرائیل به این منطقه در حرکت بود مورد هدف حملات خود قرار دادند. در درگیری‌های پس از آن 10 تن از امدادرسانان ترکیه‌ای کشته شدند.

اما حقیقت این است که روابط دو دولت از زمان روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه در سال 2002 در ترکیه سردی خود را آغاز کرده بود.

بنابراین اکنون چه چیزی تغییر کرده است؟

اسرائیل و ترکیه سال‌هاست که مذاکرات آشتی مجدد خود را آغاز کرده‌اند در حالی که بسیاری از تحلیلگران اسرائیلی معتقدند بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل زودتر از این‌ها می‌توانست به توافقی مشابه دست یابد. اما طی سال‌های اخیر موضع دیپلماتیک ترکیه به شدت در منطقه تضعیف شده است.»

گزارشگر بی بی سی در ادامه نوشته است: «دیدارم با احمد داووداوغلو را مدت کوتاهی پس از روی کار آمدن عدالت و توسعه به یاد دارم. به عنوان یک عضو جامعه دانشگاهی و متفکر، با افتخار برخی از تاثیرگذارترین نوشته‌هایش را نشانم داد که طرح کلی آنها سیاست خارجه‌ای جدید برای ترکیه بود که رشد اقتصادی سریعی را از طریق ابتکار عمل "تنش صفر" با همسایگان در پی داشته باشد. در میان آب گل آلود خاورمیانه، شنیدن و دیدن چنین سیاستی بسیار شیرین بود و رشد چشمگیر اقتصادی آن هم به اندازه کافی حقیقی و چشمگیر بود.

تنش با کردها

اکنون بحران سوریه ضربه‌های بسیار عمیقی بر خواسته‌ها و آرزوهای ترکیه وارد کرده است. ترکیه حامی فعال برکناری بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه بوده و گروه‌های متعددی از مخالفان سوری را برای رسیدن به این هدف مسلح و حمایت کرده است. چنین فعالیتی از جانب این کشور مسائلی را در روابط آن با آمریکایی ایجاد کرد که زمانی قدرت و نفوذی در منطقه داشت اما حالا به هر حال برکناری اسد برایش از مقابله با گروه تروریستی داعش از اولویت کمتری برخوردار است.

علاوه بر این واشنگتن از نیروهای کرد به عنوان کارآمدترین نیروها در مقابله با داعش حمایت می‌کند؛ مساله‌ای که زنگ هشدار را برای آنکارا به صدا درآورده است.

از منظر سیاست‌های متمرکز بر سوریه، دولت ترکیه اکنون در حال بازنگری در رویکردش در قبال این کشور و متمرکز شدن برخواسته‌ها و آرزوهای سیاسی کردهاست. اگر ترکیه می‌خواهد در تحولات منطقه تاثیرگذار باشد، به دوستانی نیاز دارد. این چنین تلاش‌ دولتمردان این کشور برای آشتی با روسیه و توافق عادی سازی روابط با اسرائیل را می‌توان به خوبی توجیه کرد.

جدای از این نمی‌توان تلاش‌های آتی پشت پرده آنکارا برای بهبود روابط با سایر بازیگران کلیدی منطقه از جمله مصر را نادیده گرفت.

از منظر روابط دو جانبه، روابط اقتصادی عمیق اسرائیل و ترکیه اکنون رونق بیشتری خواهند داشت. حتی صحبت‌هایی از توافق لوله کشی گاز مدیترانه در این میان مطرح شده است که به آن روابط قوت و شدت بیشتری خواهد داد.

اسرائیل در همین حال امیدوار است با ارائه جایگاهی ویژه به ترکیه در تحولات نوار غزه، در حماس برای جلوگیری از ایجاد جنگی دیگر در جنوب نفوذ پیدا کند.

در مجموع اما بازیابی این روابط به هیچ وجه دور از انتظار نبود. خاورمیانه در آشوب است و تا آینده قابل پیش بینی هم در آشوب خواهد ماند. حتی اگر صلح هم در منطقه نمود پیدا کند مجموعه‌ای از کشورهای شکست خورده و ورشکست شده سال‌ها زمان خواهند برد تا خود را به جریان بازسازی بیاندازند.

اسرائیل و آنکارا همچنان بازیگرانی کلیدی در منطقه محسوب می‌شوند چرا که هر دوی این بازیگران غیر عرب در مقابل خواسته‌های ایران در منطقه هنوز محتاط و هوشیار هستند. بحران سوریه تنها نقش تهران را در منطقه چند برابر کرده است و با این تفسیر به عرصه‌ای بسیار روشن برای از سرگیری مذاکرات آشتی بین ترکیه و اسرائیل تبدیل شده است. از آنجایی که این بحران نقش روسیه را نیز در منطقه چندین برابر کرد، هم آنکارا و هم تل آویو تلاش دارند تا مسکو را نیز وارد روابط خود کنند در حالی که اعتماد به رویکرد واشنگتن در منطقه در پایین‌ترین سطح خود قرار گرفته است.»

انتهای پیام

[ منبع این خبر سایت ایسنا، بین الملل می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «بازی شطرنج ترکیه در خاورمیانه» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت ایسنا، بین الملل منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات